Just-in-time is springlevend!

Toenemende geopolitieke spanningen en handelsbelemmeringen, maar ook congestie en stakingen stellen bedrijven elke dag weer voor nieuwe logistieke opgaven. “Het is helemaal waar dat de constante supply chain verstoringen JIT lastiger maken,” zo doceert Van der Veen. “Tijdens de coronacrisis verklaarden veel bedrijven JIT achterhaald. Maar dat is niet waar." 

"Door als ketenpartijen transparant te durven zijn en informatie onderling te delen, zijn ook in een VUCA-wereld potentiële verstoringen te voorkomen en gezamenlijk efficiency- en kostenvoordelen te realiseren. De systemen voor dergelijke ketensamenwerking zijn beschikbaar." 

Jack van der Veen
Professor supply chain management

Voortdurend verbeteren

JIT komt voort uit de Toyota-school van Lean werken. Minimaliseren van verspilling en maximaliseren van klantwaarde staan hierin centraal. Het produceren van goederen gebeurt steeds precies op het juiste moment, in de juiste hoeveelheid, om deze vervolgens exact op het afgesproken tijdstip op de juiste plaats aan te leveren. Voorraden blijven hierdoor laag of zijn in een ideale situatie zelfs overbodig. “Ik hoop dat bedrijven vooral het onderliggende principe begrijpen. De grondslag voor Lean en JIT is de ambitie om constant te willen verbeteren,” zo vervolgt Van der Veen. “JIT is niet dat alles per se just-in-time gebeurt. Toyota werkt ook niet geheel zonder voorraden. Bij alle huidige verstoringen zou dat zelfs dom zijn. Waar het om gaat is dat je als organisatie vooruit wilt en daarin transparant bent. Het kan altijd beter. Meten, is weten, is verbeteren.”

Zoeken naar een win-win

In beginsel draait het om de mindset van bedrijven, aldus de professor aan de Nyenrode Business Universiteit. “Tal van ondernemingen kiezen in een VUCA-wereld schijnbaar klakkeloos voor het verhogen van hun voorraden. Of voor het overstappen van single sourcing naar multi sourcing. Veel slimmer zou zijn om samen met al je bestaande partners in de keten na te denken hoe het gegeven de omstandigheden anders kan. Vanuit een logisch eigenbelang met elkaar zoeken naar een win-win en gemeenschappelijk belang. Het is feitelijk hetzelfde principe als waar op een heel andere schaal instituties als de Europese Unie en de Verenigde Naties zijn gestoeld.” 

Trade-offs doorbreken

Van der Veen ziet het als de basis voor het in de huidige supply chains wegnemen van zogenaamde trade-offs. Veel bedrijven neigen er in de actuele VUCA-wereld naar om de fundamentele klantwaarden kosten, kwaliteit, snelheid, betrouwbaarheid, flexibiliteit en duurzaamheid tegen elkaar uit te ruilen. Bijvoorbeeld door meer flexibiliteit (VUCA) boven lagere kosten (JIT) te stellen of door te kiezen voor snelheid (VUCA) ten koste van duurzaamheid (JIT). “Het doorbreken van dergelijke algemeen geaccepteerde trade-offs zie ik echt als innovatie.” 

“Mijn oproep aan logistiek Nederland is om concreet met deze uitdaging aan de slag te gaan,” zo sluit de professor af. “Ketensamenwerking maakt het mogelijk én-én te realiseren. Zowel flexibeler als goedkoper, zowel duurzamer als meer winst. Iedereen wordt daar beter van. Een IT-systeem is een manier om dit te faciliteren. Mits het hiermee te bereiken strategisch doel duidelijk is en je weerstand voorkomt door iedereen vanaf het begin mee te nemen in het traject daarnaartoe.”